Genel Bilgiler

Tarsus Hakk─▒nda

Tarsus’un Tarihi

Do─čuda Adana, bat─▒da Mersin, kuzeyde Pozant─▒, ├çaml─▒yayla, g├╝neyde Akdeniz ile ├ževrilidir.

Tarihi ve co─črafyas─▒ ile Neolithik d├Ânemden beri ├že┼čitli k├╝lt├╝rlerin kayna┼čma noktas─▒n─▒ olu┼čturan ve Antik KilikiaÔÇÖda stratejik bir ├Âneme sahip olan Tarsus, KilikiaÔÇÖy─▒ ─░├ž AnadoluÔÇÖya ba─člayan tarihi yollar─▒n kav┼čak noktas─▒ndad─▒r. G├╝neyde Regma G├Âl├╝ ile AkdenizÔÇÖe ba─člant─▒s─▒ nedeniyle, ilk ve orta ├ža─člarda deniz ticaretine a├ž─▒k liman kenti olmu┼čtur.

TarsusÔÇÖun ismi ilk kez Hitit metinlerinde ÔÇťTar┼čaÔÇŁ olarak ge├žmektedir. AsurÔÇÖlulara g├Âre Que Krall─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n ba┼čkentidir. ─░.├ľ. 8. ve 7. yy.da AsurÔÇÖlular TarsusÔÇÖu Tarzi (Tarzu) olarak isimlendirmi┼člerdir. ─░.├ľ. 6ÔÇô5. yy.ÔÇÖda Asur ve Syennesis Krall─▒klar─▒ zaman─▒nda ismi de─či┼čmemi┼čtir. Perslerin TarsusÔÇÖta bas─▒lan sikkeleri ├╝zerinde de Tarsus ad─▒na rastlanmaktad─▒r. Tarsus ÔÇťMirat├╝liberÔÇŁ adl─▒ Arap tarihine g├Âre, Nuh Peygamberin torunu Tarasis taraf─▒ndan kurulmu┼čtur. TarsusÔÇÖun ismi ├Ânce Grek├že Tarsos, daha sonra Latince Tarsus olarak kullan─▒lm─▒┼čt─▒r.

Kurulu┼čuyla ilgili s├Âylence ise ┼č├Âyledir: Antik ├ža─člarda Tarsus ├çay─▒ÔÇÖna, yerli Kilikia halk─▒ Kydnos ismini vermi┼čtir ve KydnosÔÇÖun o─člu Parthenia, KydnosÔÇÖun denize d├Âk├╝ld├╝─č├╝ yere kendi ad─▒ ile bir ┼čehir kurmu┼čtur. Tufandan sonra sular─▒n ├žekilmesi ile kurulan bu ┼čehre Tersein (kurutmak ) ad─▒ verilmi┼čtir. TarsusÔÇÖun TevratÔÇÖta Efsus, ─░ncilÔÇÖde Arsus, ─░slam kaynaklar─▒nda ise Hz. Adem Aleyhisselam─▒n o─člu ┼×it Peygamber taraf─▒ndan kuruldu─ču belirtilmektedir.

TarsusÔÇÖun merkezindeki G├Âzl├╝kuleÔÇÖde yap─▒lan arkeolojik kaz─▒lar tarihinin ─░.├ľ. 7000 y─▒l─▒na kadar indi─čini g├Âstermektedir. G├Âzl├╝kule H├Ây├╝─č├╝ÔÇÖn├╝n ├ževresinde yerle┼čen Neolithik toplumun ge├žimini tar─▒m ve ticaretle sa─člad─▒─č─▒n─▒ arkeolojik buluntular g├Âstermektedir. ─░.├ľ. 5000 y─▒llar─▒nda Kalkolitik d├Ânemde ta┼č ve maden aletler kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░.├ľ. 3000ÔÇô1200 ÔÇśdeki ticari ili┼čkileri sayesinde Tarsus, Kilikia ┼čehirleri aras─▒nda ├Ânem kazanm─▒┼č, ticaret merkezi olmu┼čtur. Bu d├Ânemde Orta AnadoluÔÇÖda Hitit ─░mparatorlu─ču, KilikiaÔÇÖda Kizzuwatna krall─▒klar─▒ h├╝k├╝m s├╝rmektedir. G├Âzl├╝kule kaz─▒lar─▒nda Kizzuwatna Kral─▒ ParivavatriÔÇÖnin o─člu ─░┼čputah┼čuÔÇÖya ait bir m├╝h├╝r bask─▒s─▒ bulunmu┼čtur. ─░.├ľ. 1650ÔÇÖde Hitit Kral─▒ Telepinus ile Kizzuwatna Kral─▒ ─░┼čputah┼ču aras─▒nda antla┼čma yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Tarsus ve Kilikia ─░.├ľ. 1500ÔÇÖ den sonra Hitit ─░mparatorlu─ču topraklar─▒na kat─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░.├ľ. 1200ÔÇÖde Hitit ─░mparatorlu─ču par├žalanm─▒┼č ─░.├ľ. 1200-839ÔÇÖda Anadolu ve KilikiaÔÇÖda bir├žok k├╝├ž├╝k prenslik ve krall─▒klar olu┼čmu┼čtur. Tarsus bu krall─▒klardan birinin ba┼čkentidir. Asur metinlerinde Kral Salmanassar IIÔÇÖnin, KilikiaÔÇÖdaki Que Krall─▒─č─▒ÔÇÖna d├Ârt sefer d├╝zenledi─či ve Tarsus Kral─▒ KateÔÇÖyi tahttan indirerek karde┼či KirriÔÇÖyi tahta ge├žirdi─či anlat─▒lmaktad─▒r. Y├Ârede sedir a─ča├žlar─▒n─▒n bulunmas─▒ Fenike t├╝ccarlar─▒n─▒n TarsusÔÇÖta ticari bir ├╝s kurmas─▒na neden olmu┼čtur. ─░.├ľ. 727ÔÇô722 y─▒llar─▒nda Asur Kral─▒ Salmanassar V. zaman─▒nda Tarsus, Asur Krall─▒─č─▒n─▒n eyaleti olmu┼čtur. ─░.├ľ. 722-705ÔÇÖde Kral Sargon II zaman─▒nda Que Prensli─či, bat─▒da Asur topraklar─▒n─▒n koruyuculu─čunu yapmaktayd─▒. ─░.├ľ. 705-681ÔÇÖde Illibru (Namrun) valisi KiruaÔÇÖn─▒n TarsusÔÇÖta ba┼člayan isyan hareketlerini, Asur Kral─▒ Sanherip bast─▒rm─▒┼čt─▒r. AsurÔÇÖlulara kar┼č─▒ yap─▒lan bu isyan─▒n perde arkas─▒nda, bat─▒ krall─▒klar─▒ bulunmaktad─▒r. Ama├žlar─▒ Kilikia ovas─▒n─▒ ve Toroslardaki maden ocaklar─▒n─▒ ele ge├žirmektir. Asur Kral─▒ Sardanapal (668ÔÇô626) d├Âneminde Kilikia, Kimmerler taraf─▒ndan yenilgiye u─črat─▒lm─▒┼čt─▒r.

Asur Krall─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n y─▒k─▒lmas─▒ ile ─░.├ľ. 612ÔÇÖde ba┼čkenti Tarsus olan Syennessis krall─▒─č─▒ kurulmu┼čtur. KsenephonÔÇÖa g├Âre, Kilikia Kral─▒ SyennessisÔÇÖin kar─▒s─▒ EpyakaÔÇÖn─▒n, Pers Kral─▒ Kyros ile yak─▒n ili┼čkisi olmu┼čtur. TarsusÔÇÖtaki sava┼čtan sonra Syennessis ve Kyros aras─▒nda antla┼čma yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu antla┼čma KyrosÔÇÖun ├Âl├╝m├╝ ile bozulmu┼čtur. KilikiaÔÇÖda Syennessis Krall─▒─č─▒ ─░.├ľ. 401 y─▒l─▒na kadar devam etmi┼čtir. ─░.├ľ. 401 y─▒l─▒ndan itibaren Kilikia Pers ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun eyaleti olmu┼č ve Tarsus sikkelerinin ├╝zerinde Pers Satraplar─▒n─▒n isimleri yer alm─▒┼čt─▒r. ─░.├ľ. 388ÔÇô380 Tiribazzos, ─░.├ľ. 379ÔÇô371 Farnabazos, ─░.├ľ. 379ÔÇô373 Datames, ─░.├ľ. 372ÔÇô369 Tarhamos, ─░.├ľ. 368ÔÇô333 Mazaios gibi Pers Satraplar─▒ TarsusÔÇÖta egemen olmu┼člard─▒r.

Makedonya Kral─▒ B├╝y├╝k ─░skender ─░.├ľ. 333ÔÇÖte TarsusÔÇÖu alm─▒┼č, Pers Satrab─▒ ArsemesÔÇÖi yenerek KilikiaÔÇÖda Pers egemenli─čine son vermi┼čtir. Komutanlar─▒ndan NikadorÔÇÖun o─člu BalakrosÔÇÖu ge├žici bir s├╝re i├žin TarsusÔÇÖta y├Ânetime getirmi┼čtir. B├╝y├╝k ─░skender do─ču seferlerinde iken, Balakros Tarsus Kral saray─▒nda sevgilisi Glikira ile ola─čan├╝st├╝ bir hayat s├╝rm├╝┼čt├╝r. Bunu ├Â─črenen B├╝y├╝k ─░skender BalakrosÔÇÖun yerine komutanlardan FilatosÔÇÖu getirmi┼čtir. B├╝y├╝k ─░skenderÔÇÖin ├Âl├╝m├╝nden sonra ─░.├ľ.323ÔÇÖde imparatorluk par├žalanm─▒┼čt─▒r. Kilikia ve Tarsus, generallerinden Seleukos NikatorÔÇÖun eline ge├žmi┼čtir. Seleukos Nikator kendi ad─▒ ile an─▒lan Seleukos Krall─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n merkezini BabilÔÇÖden, AntakyaÔÇÖya ta┼č─▒m─▒┼čt─▒r. ─░.├ľ. 312ÔÇô64 y─▒l─▒na kadar Tarsus, Anadolu Krall─▒klar─▒, PtolemaosÔÇÖlar (M─▒s─▒r), Seleukos ve Romal─▒lar aras─▒nda s─▒k s─▒k el degi┼čtirmi┼čtir. Buradaki ilk Roma valisi ClaudiusÔÇÖtur. StrabonÔÇÖdan edinilen bilgilere g├Âre Romal─▒ hatip Cicero ─░.├ľ. 51-50ÔÇÖde TarsusÔÇÖta eyalet valisi olarak bulunmu┼čtur. ─░.├ľ. 48 y─▒l─▒nda Iulius Caesar, TarsusÔÇÖa gelmi┼č, halk─▒n yoksullu─ču ve sefaletine son vererek y├Ânetimde d├╝zenlemeler yapm─▒┼čt─▒r. Halk imparatorun bu iyiliklerine kar┼č─▒n TarsusÔÇÖa Iuliopolis ismini vererek CaesarÔÇÖ─▒ onurland─▒rm─▒┼člard─▒r.

Iulius CaesarÔÇÖ─▒n ─░.├ľ. 44ÔÇÖte ├Âl├╝m├╝ ├╝zerine yerine ge├žen AntoniusÔÇÖda TarsusÔÇÖa gelerek imar ├žal─▒┼čmalar─▒yla kentin geli┼čmesini sa─člam─▒┼čt─▒r. Antonius d├╝nyan─▒n en eski k├╝t├╝phanesini BergamaÔÇÖdan TarsusÔÇÖa nakletmi┼čtir. K─▒sa zamanda zenginle┼čen Tarsus d├╝nyan─▒n ilgisini ├žekmi┼čtir. Kleopatra ve Antonius, Tarsus i├žin unutulmaz hizmetler vermi┼čtir. M─▒s─▒rÔÇÖa d├Ânen Kleopatra AntoniusÔÇÖu ikna ederek M─▒s─▒rÔÇÖa ├ža─č─▒rm─▒┼č ve ─░.├ľ. 37 y─▒l─▒nda evlenmi┼člerdir. ─░.├ľ. 34 y─▒l─▒nda Roma senatosu karar─▒ ile Kleopatra ve AntoniusÔÇÖa kar┼č─▒ Romal─▒lar sava┼č ilan etmi┼člerdir. Kleopatra ve Antonius yenilmi┼č ve Antonius kendini ├Âld├╝rm├╝┼čt├╝r. Actium sava┼č─▒ndan sonra b├╝t├╝n Roma topraklar─▒n─▒ kendine ba─člayan Augustus, kendine sad─▒k kalan TarsusÔÇÖu ├Âd├╝llendirmi┼čtir. Tarsus, Efesle boy ├Âl├ž├╝┼čecek derecede zenginle┼čmi┼čtir. ─░mparator Augustus ─░.├ľ. 31ÔÇÖde Actium sava┼č─▒nda TarsusÔÇÖun oynad─▒─č─▒ siyasi rol├╝ affetmi┼čtir. Hocalar─▒ndan TarsusÔÇÖlu SadonÔÇÖun o─člu AthenodorosÔÇÖu TarsusÔÇÖa vali atam─▒┼čt─▒r. ─░.├ľ. 30- ─░.S. 7 y─▒llar─▒ aras─▒nda Tarsus i├žin b├╝y├╝k hizmetler vermi┼čtir. Bu tarihlerde Tarsus’ta Aziz Paulus do─čmu┼čtur.

─░mparator Hadrianus 117ÔÇÖde TarsusÔÇÖu ziyaret etmi┼čtir. ─░mparatoru Antonius Pius zaman─▒nda ise Tarsus yaln─▒z KilikiaÔÇÖn─▒n ba┼čkenti olarak de─čil Likonia, Isauria b├Âlgelerinin y├Ânetim merkezi olmu┼čtur. 260 ÔÇśda Pers h├╝k├╝mdar─▒ Sapur, KilikiaÔÇÖy─▒ istila ederek TarsusÔÇÖu ya─čmalam─▒┼čt─▒r.

261ÔÇÖde Suriye Pamir krall─▒─č─▒ ittifak─▒, Pers Kral─▒ ShapurÔÇÖu yenerek b├╝t├╝n KilikiaÔÇÖy─▒ ele ge├žirmi┼čtir. Ancak ─░mparator Aurelianus 270-275ÔÇÖde Pamir Krall─▒─č─▒n─▒ yenerek KilikiaÔÇÖy─▒ tekrar Roma topraklar─▒na katm─▒┼čt─▒r. 275-276ÔÇÖda AnadoluÔÇÖdaki Got Krall─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n, KilikiaÔÇÖy─▒ istilas─▒ndan Tacitus kurtarm─▒┼čt─▒r. Tarsus 284ÔÇô305 y─▒llar─▒nda bir Roma eyaleti olmu┼čtur. Bu d├Ânemde resmi dini olan ├žoktanr─▒l─▒ inanca, H─▒ristiyanlar─▒n isyanlar─▒ ba┼člam─▒┼čt─▒r. ─░mparator Diocletianus bu s─▒rada TarsusÔÇÖa yerle┼čmi┼čtir. Bask─▒ uygulayarak bir├žok H─▒ristiyan─▒ katletmi┼čtir. Bir s├Âylenceye g├Âre bu imparator devrinde yedi H─▒ristiyan gen├ž, kentin 14 km. kuzeybat─▒s─▒nda Eshab-─▒ Kehf Ma─čaras─▒ÔÇÖna s─▒─č─▒nm─▒┼člard─▒r ve yayg─▒n s├Âylence onlardan bahsetmektedir. Ancak imparatorun Diocletianus oldu─ču kesin de─čildir. ─░mparator I. Constantinos zaman─▒nda 306-337ÔÇÖde Roma eyaletlerindeki isyanlar son bulmu┼čtur. ─░stanbulÔÇÖu h├╝k├╝met merkezi yapan Constantinos zaman─▒nda, H─▒ristiyanl─▒k b├╝y├╝k yard─▒m g├Ârm├╝┼čt├╝r. Constantinos II ( 337ÔÇô361)ÔÇÖden sonra tahta ge├žen Iulianus Apostata (361ÔÇô363) zaman─▒nda Tarsus tekrar ├Ânem kazanm─▒┼čt─▒r. 363ÔÇÖte Pers sava┼člar─▒nda ├Âlen imparator kendi iste─či ├╝zerine TarsusÔÇÖa g├Âm├╝lm├╝┼čt├╝r.

Romal─▒ komutan PompeiusÔÇÖun ald─▒─č─▒ Kilikia ve Tarsus 459 y─▒l─▒na kadar Roma y├Ânetiminde kalm─▒┼č ve bu d├Ânemde ekonomik ve ticari alanda ├╝st├╝nl├╝─č├╝n├╝ s├╝rd├╝rm├╝┼čt├╝r. Tar─▒mla birlikte zeytin ve ba─čc─▒l─▒k ├Ânem kazanm─▒┼č, ┼čehir surlar─▒ ├Ânemini kaybetmi┼čtir. 395ÔÇÖde Roma ─░mparatorlu─ču ikiye ayr─▒lm─▒┼č, Tarsus Do─ču Roma topraklar─▒nda kalm─▒┼čt─▒r. Do─ču RomaÔÇÖn─▒n ilk imparatoru Arcalius 395-408ÔÇÖde Kilikia eyaletini Tarsus, Seleukos ve Anazarbos olmak ├╝zere ├╝├že ay─▒rm─▒┼čt─▒r. ─░mparator Iustinianus 527-565ÔÇÖte TarsusÔÇÖta imar faaliyetlerini ba┼člatm─▒┼čt─▒r. Bu d├Ânemde Kydnos (Berdan) ├çay─▒ÔÇÖn─▒n ta┼čk─▒nlar─▒ndan TarsusÔÇÖu korumak i├žin, Iustinianus Kydnos ├çay─▒ÔÇÖn─▒n yata─č─▒n─▒ de─či┼čtirerek ┼čehrin do─čusuna alm─▒┼čt─▒r. Tarsus ┼×elalesi bu s─▒rada olu┼čmu┼čtur. 6. yyÔÇÖdaki depremde b├╝y├╝k zarar g├Âren surlar tekrar onar─▒lm─▒┼čt─▒r.

Tarsus, 7.yyÔÇÖdan itibaren Bizans ─░mparatorlu─ču, ─░ran ve Araplar aras─▒nda s─▒k s─▒k el de─či┼čtirmi┼čtir. S─▒ra ile Emevi Halifesi Muaviye, Abbasi Halifesi Harun Re┼čit ,TarsusÔÇÖu ele ge├žirmi┼čtir. 965ÔÇÖde Araplar─▒n Anadolu seferlerinde ordu, TarsusÔÇÖta konaklam─▒┼čt─▒r. Pozant─▒ÔÇÖdaki sava┼čta Halife MeÔÇÖmun ├Âlm├╝┼č ve TarsusÔÇÖa g├Âm├╝lm├╝┼čt├╝r. Ulu Camideki mezarlardan biri bu halifeye aittir. Tarsus, Anadolu Sel├žuklu Devleti , Ha├žl─▒ seferleri ve Memluklular zaman─▒nda meydana gelen el de─či┼čtirmeler nedeni ile eski ekonomik ve ticari ├╝st├╝nl├╝─č├╝n├╝ kaybetmi┼čtir. 1375ÔÇÖden sonra Ramazano─čullar─▒ ve Dulkadiro─čullar─▒ Beyli─či y├Ânetimine ge├žmi┼č, 1517ÔÇÖden sonrada Osmanl─▒ topraklar─▒na kat─▒lm─▒┼čt─▒r. 1832 y─▒l─▒nda M─▒s─▒r Hidivi Kavalal─▒ Mehmet Ali Pa┼čaÔÇÖn─▒n o─člu ─░brahim Pa┼ča TarsusÔÇÖa gelmi┼č ve bu d├Ânemde TarsusÔÇÖu ├ževreleyen surlar y─▒kt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu surlardan yaln─▒z Kleopatra Kap─▒s─▒ kalm─▒┼čt─▒r. 1839ÔÇÖda tekrar Osmanl─▒ y├Ânetimine girerek, Adana vilayetinin bir kazas─▒ olmu┼čtur. 1918 ÔÇśde Frans─▒z i┼čgaline u─čram─▒┼č ve Ankara Antla┼čmas─▒ÔÇÖyla Tarsus, 27 Aral─▒k 1921 tarihinde i┼čgalden kurtulmu┼čtur.

Co─črafi Durum

Tarsus Mersin ─░li’nin do─čusunda yer al─▒r. ─░l├ženin do─čusunda Adana, kuzeyinde Ni─čde, bat─▒s─▒nda Mersin, g├╝neyinde de Akdeniz yer al─▒r. Co─črafi ├Âzellik olarak 34.53 enlem ve 36,56 boylamlar─▒ aras─▒nda bulunan Tarsus, Berdan Nehrinin Al├╝vyonlu Ovas─▒nda kurulmu┼čtur.

─░l├ženin g├╝ney k─▒s─▒mlar─▒ m├╝sbit ovalar, kuzeyinde sarp Toros da─člar─▒ndan olu┼čur. ─░l├ženin k─▒y─▒lar─▒nda Akdeniz ─░klimi, kuzeye ├ž─▒k─▒ld─▒k├ža karasal iklim karakteri g├Âsterir.

Bolkar da─člar─▒n─▒n g├╝neydo─ču yama├žlar─▒ndan ba┼člayan Tarsus ├çay─▒ Vadisi, ├žok dar ve diktir. Daha sonra do─čudan g├╝neye bir yay ├žizer. Tarsus ├çay─▒ Vadisi, k─▒y─▒ ku┼ča─č─▒na inene dek fazla geni┼člemez. K─▒y─▒ya yak─▒n kesimlerde vadi taban─▒ birden geni┼čleyerek Seyhan Irma─č─▒n─▒n vadi taban─▒ ile birle┼čir. Bu geni┼č d├╝zl├╝kler ├╝zerinde Tarsus Berdan Ovalar─▒ yer al─▒r. 85.000 hektar alan─▒ kapsayan Tarsus Ovas─▒ k─▒y─▒dan kumu setleri ile ayr─▒lm─▒┼č durumdad─▒r.

Mersin ─░l K├╝lt├╝r Turizm M├╝d├╝rl├╝─č├╝┬á

 

Hesab─▒n─▒za giri┼č yap─▒n

Fill the forms bellow to register

┼×ifreyi S─▒f─▒rla

L├╝tfen ┼čifrenizi s─▒f─▒rlamak i├žin kullan─▒c─▒ ad─▒n─▒z─▒ veya e-posta adresinizi girin.

error: ─░├žerik korunmaktad─▒r !!
Sohbete Ba┼čla
Sizin i├žin buraday─▒m
Ho┼č geldiniz ­čĹő

Size Nas─▒l Yard─▒mc─▒ Olabilirim?